Ở Bình Lợi Trung, không kênh mua thực phẩm nào phù hợp cho mọi việc: chợ truyền thống tươi và linh hoạt nhất, siêu thị mạnh ở hàng đóng gói có nguồn gốc, cửa hàng tiện lợi cứu những bữa muộn, còn đi chợ qua ứng dụng hợp với người bận và người ở hẻm sâu ngại ra đường. Gia đình mua khéo thường phối hai ba kênh theo nhịp tuần chứ không trung thành tuyệt đối với một nơi.
Dọc các trục lớn của phường như Nơ Trang Long, Phan Văn Trị, Lê Quang Định, Phạm Văn Đồng có siêu thị cỡ vừa, cửa hàng của các chuỗi bán lẻ và rất nhiều cửa hàng tiện lợi; trong hẻm có tiệm tạp hoá, cửa hàng rau củ nhỏ. Bài này không giới thiệu chuỗi hay cửa hàng nào, mà giúp bạn chọn kênh theo nhu cầu, tránh những bẫy phổ biến và giữ thực phẩm tươi trong khí hậu nóng ẩm của một phường ven sông. Chuyện đi chợ truyền thống đã có bài riêng trong mục.
So nhanh các kênh mua thực phẩm trong phường
Bảng dưới so các kênh theo những tiêu chí mà gia đình trong phường hay cân nhắc. Đây là khuynh hướng chung; từng cửa hàng cụ thể có thể khác.
| Kênh | Mạnh ở | Yếu ở | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Chợ truyền thống, chợ hẻm | Đồ tươi sống, rau, linh hoạt lượng mua, người bán quen | Giờ giấc buổi sáng, vệ sinh không đều | Người nấu hằng ngày, có thời gian buổi sáng |
| Siêu thị cỡ vừa | Hàng đóng gói có nhãn, đồ khô, sữa, hoá mỹ phẩm, giữ lạnh tốt | Rau thịt đóng khay đắt hơn tính theo ký, ít linh hoạt | Mua theo tuần, cần hoá đơn |
| Cửa hàng tiện lợi | Mở khuya hoặc cả ngày, gần nhà, đồ ăn sẵn, nước uống | Ít đồ tươi sống, đơn giá thường cao hơn | Bữa muộn, mua lặt vặt, người ở trọ |
| Cửa hàng rau củ, thực phẩm sạch | Nguồn gốc được giới thiệu rõ hơn, rau củ theo mùa | Giá cao hơn chợ, phụ thuộc uy tín người bán | Gia đình có trẻ nhỏ, người kỹ nguồn gốc |
| Đi chợ qua ứng dụng | Không phải ra đường, giao tận cửa, dễ so giá | Không tự chọn được hàng, phụ thuộc người giao, phí giao | Người bận, ngày mưa ngập, người ở hẻm sâu |
| Nhóm mua chung | Mua số lượng lớn từ nhà vườn, mối quen | Chất lượng không đồng đều, khó đổi trả | Cư dân chung cư, nhóm hàng xóm thân |
Không có ô nào là tốt tuyệt đối. Điều đáng làm là biết rõ mình đang trả thêm cho cái gì: sự tiện, sự đảm bảo nguồn gốc, hay thời gian được tiết kiệm.
Siêu thị cỡ vừa dọc trục đường lớn
Siêu thị trong phường phần lớn là cửa hàng cỡ vừa của các chuỗi bán lẻ, nằm ở mặt tiền đường lớn để có chỗ để xe. Thế mạnh của chúng là hàng đóng gói: gạo, sữa, dầu ăn, nước mắm, mì gói, đồ hộp, bột giặt, đồ dùng em bé. Những mặt hàng này có nhãn, có hạn dùng, có hoá đơn, và thường có chương trình khuyến mãi luân phiên.
Với thịt, cá, rau đóng khay, siêu thị có ưu điểm là hàng được giữ lạnh liên tục và có ghi nguồn gốc trên bao bì. Đổi lại, tính theo ký thường không rẻ hơn chợ, và bạn phải mua theo khay định sẵn. Người mua kỹ thường đọc ba thứ trên nhãn: ngày đóng gói, hạn dùng, và tên cơ sở cung cấp. Khay thịt có nước đọng nhiều, rau trong túi bị đọng hơi nước và úa là dấu hiệu nên lấy khay khác.
Giờ đông của siêu thị trong khu dân cư thường là chiều tối các ngày thường và cả ngày cuối tuần. Đi vào buổi sáng ngày thường thì vắng, quầy hàng tươi vừa được bổ sung. Một số nơi giảm giá hàng tươi sống sắp hết hạn vào cuối ngày — mua được nếu nấu ngay trong tối đó, không nên trữ lâu.
Cửa hàng tiện lợi và tạp hoá đầu hẻm
Cửa hàng tiện lợi mọc dày dọc Nơ Trang Long, Bình Lợi, Đặng Thùy Trâm và quanh các khu trọ, nhiều nơi mở tới khuya. Với người đi làm về muộn hay sinh viên, đây là nơi mua nhanh hộp cơm, bánh mì, sữa, trứng, mì gói, nước uống. Hàng ăn sẵn ở cửa hàng tiện lợi được làm theo quy trình và có hạn dùng ngắn; ăn ngay hoặc hâm nóng kỹ là được, không nên để qua đêm ngoài tủ lạnh.
Điểm cần tỉnh táo là đơn giá. Cùng một chai dầu ăn, một hộp sữa, cửa hàng tiện lợi thường bán cao hơn siêu thị và tạp hoá. Mua lặt vặt một hai món thì không đáng kể, nhưng nếu tháng nào cũng mua đồ dùng gia đình ở đây, khoản chênh cộng lại không nhỏ. Cách hợp lý là dùng cửa hàng tiện lợi cho tình huống gấp, còn đồ dùng định kỳ thì mua theo tuần ở siêu thị hoặc chợ.
Tiệm tạp hoá gia đình trong hẻm vẫn sống khoẻ dù cửa hàng tiện lợi nhiều lên. Lý do là sự quen biết: bán thiếu cho hàng xóm vài ngày, giao bình gas hay bao gạo tận nhà, giữ giùm đồ, biết nhà nào có người già cần gì. Với nhiều gia đình lâu năm ở Phường 11, 13 cũ, tiệm tạp hoá đầu hẻm vẫn là một phần đời sống khu phố, không chỉ là chỗ mua hàng.
Đi chợ qua ứng dụng: lợi và những điều cần biết
Hợp với ai. Người đi làm cả ngày, gia đình có con nhỏ không tiện ra đường, người cao tuổi đi lại khó, và đặc biệt là những ngày mưa lớn, triều cường khi ra đường ở các đoạn thấp gần sông là chuyện vất vả.
Không tự chọn được hàng. Rau, thịt, cá do người khác chọn giúp. Ghi chú rõ ("cá còn sống", "thịt nạc vai, không lấy mỡ", "rau ăn trong hai ngày") và ưu tiên cửa hàng cho đổi trả khi hàng không đạt sẽ đỡ thất vọng.
Kiểm khi nhận. Mở túi kiểm ngay trước mặt người giao với hàng tươi sống và hàng dễ vỡ. Hàng giữ lạnh mà tới tay đã ấm, đọng nước, nên chụp ảnh và báo cửa hàng ngay.
Địa chỉ trong hẻm. Hẻm ở Bình Lợi Trung nhiều nhánh, số nhà có nhiều dấu gạch chéo. Ghi đủ số hẻm, mốc dễ nhận, để số điện thoại luôn nghe được; nhà ở sâu có thể hẹn ra đầu hẻm nhận.
Tính đúng chi phí. Ngoài giá hàng còn phí giao, phí dịch vụ, tiền bồi dưỡng người giao nếu muốn. Đặt gộp một lần cho vài ngày thường lợi hơn đặt lẻ nhiều lần trong tuần.
Giữ thông tin cá nhân. Chỉ thanh toán trong ứng dụng hoặc khi nhận hàng; không chuyển tiền theo đường dẫn lạ gửi qua tin nhắn, không đọc mã xác thực cho ai, kể cả người tự xưng là nhân viên giao hàng.
Cửa hàng thực phẩm sạch và nhóm mua chung
Một số cửa hàng nhỏ trong phường chuyên rau củ, trái cây, thịt có giới thiệu nguồn gốc từ nhà vườn, trang trại hoặc vùng trồng có chứng nhận. Khách chính là gia đình có trẻ nhỏ và người kỹ tính về nguồn thực phẩm. Giá thường cao hơn chợ; điều bạn trả thêm là thông tin về nguồn gốc. Vì thế đáng hỏi thẳng: rau lấy từ đâu, chứng nhận gì, kiểm ra sao. Người bán có tâm sẽ trả lời rõ ràng; câu trả lời mập mờ là tín hiệu nên cân nhắc.
Ở các chung cư và khu nhà ven Phạm Văn Đồng, Bình Lợi, cư dân hay lập nhóm nhắn tin để mua chung: trái cây theo mùa từ miền Tây, gạo từ người quen ở quê, cá, thịt từ mối buôn. Mua chung giúp được giá tốt nhờ số lượng và tạo sự gắn kết hàng xóm. Rủi ro là chất lượng không đồng đều, không có hoá đơn, đổi trả khó, và đôi khi có người lợi dụng nhóm để bán hàng không rõ nguồn gốc.
Kinh nghiệm của những nhóm chạy lâu là: chỉ mua của người được thành viên biết mặt, thử lượng nhỏ trước, nhận hàng tận tay rồi mới chuyển tiền, và có người điều phối chịu trách nhiệm chia hàng, nhận phản ánh.
Một nhịp mua sắm theo tuần cho gia đình bốn người
Không có công thức chung, nhưng nhiều gia đình trong phường đi theo nhịp dưới đây để vừa có đồ tươi, vừa không tốn quá nhiều thời gian. Bạn có thể điều chỉnh theo giờ làm và khẩu vị nhà mình.
- Cuối tuần: lên thực đơn sơ bộ cho cả tuần, kiểm tủ lạnh và kệ đồ khô, viết danh sách theo nhóm hàng.
- Cuối tuần: một chuyến siêu thị hoặc đặt ứng dụng cho đồ khô, sữa, đồ dùng gia đình, thịt cá cấp đông chia phần.
- Sáng thứ Hai hoặc thứ Ba: ghé chợ Phan Văn Trị hoặc chợ hẻm gần nhà mua cá, thịt tươi cho hai ba ngày đầu tuần.
- Giữa tuần: mua bổ sung rau, trái cây ở chợ hẻm hoặc cửa hàng rau củ gần nhà.
- Khi có dự báo mưa lớn, triều cường: mua sớm hơn một ngày, trữ thêm trứng, củ quả chịu lâu, đồ khô.
- Cuối tuần sau: dọn tủ lạnh, ưu tiên nấu hết đồ sắp hết hạn trước khi mua mới; phần thịt cá cấp đông đã rã thì nấu ngay, không cấp đông lại.
Nhịp này giảm số lần phải chen vào đoạn đường đông quanh chợ, giảm mua bốc đồng ở cửa hàng tiện lợi, và giảm lượng thực phẩm bỏ đi — khoản lãng phí mà nhiều gia đình không để ý.
Giữ thực phẩm tươi trong nhà ống nóng ẩm
Nhà ống trong hẻm Bình Lợi Trung thường hẹp, ít gió, bếp nằm sâu phía sau, mái tôn hấp nắng. Nhiệt độ trong bếp buổi chiều có thể cao hơn ngoài trời. Vì thế thời gian từ lúc mua về tới lúc cho vào tủ lạnh rất quan trọng: thịt cá nên vào ngăn mát hoặc ngăn đá trong vòng một giờ, đặc biệt những ngày nóng.
Tủ lạnh cần được dùng đúng: ngăn đá để thịt cá chia sẵn theo bữa, ngăn mát để rau đã nhặt nhưng chưa rửa, đồ chín đậy kín đặt ngăn trên, đồ sống đặt ngăn dưới để nước không nhỏ lên đồ chín. Đừng nhồi tủ quá đầy vì khí lạnh không lưu thông được.
Mùa mưa độ ẩm cao, đồ khô như gạo, đậu, bột, đồ sấy dễ mốc và có mọt. Cho vào hũ kín, để nơi cao ráo, xa bồn rửa và xa nền nhà — nhà ở đoạn thấp từng bị nước tràn vào thì càng nên kê kệ cao. Đồ khô có dấu hiệu mốc thì bỏ hẳn, không phơi lại để dùng. Những ngày mất điện kéo dài, hạn chế mở cửa tủ lạnh; thịt cá trong ngăn đá giữ lạnh được một thời gian nếu tủ đóng kín, nhưng đồ đã mềm hẳn và có mùi thì nên bỏ chứ đừng tiếc.
Câu hỏi thường gặp
Mua thực phẩm ở siêu thị có an toàn hơn chợ không?
Siêu thị có lợi thế về giữ lạnh liên tục và nhãn ghi nguồn gốc, nhưng không có nghĩa mọi khay hàng đều tốt hơn chợ. Ở chợ, đồ tươi sống thường mới hơn và bạn tự chọn được. Cách an toàn là đọc nhãn kỹ ở siêu thị và chọn sạp quen, giữ lạnh tốt ở chợ.
Có nên mua đồ ăn sẵn ở cửa hàng tiện lợi cho bữa tối thường xuyên không?
Thỉnh thoảng thì tiện, nhưng thường xuyên thì tốn kém hơn tự nấu hoặc mua cơm tối ở hàng quen, và bữa ăn dễ thiếu rau. Nếu dùng, nên ăn ngay hoặc hâm nóng kỹ, kèm thêm rau, trái cây mua ở chợ để cân bằng.
Đi chợ qua ứng dụng nhận hàng không tươi thì làm gì?
Kiểm hàng ngay khi nhận, chụp ảnh tình trạng hàng và bao bì, rồi báo cho cửa hàng qua kênh hỗ trợ trong ứng dụng càng sớm càng tốt. Ưu tiên những cửa hàng có chính sách đổi trả rõ ràng cho hàng tươi sống.
Mua chung qua nhóm cư dân có rủi ro gì?
Chất lượng có thể không đồng đều, thường không có hoá đơn, đổi trả khó, và đôi khi có người lợi dụng nhóm để bán hàng không rõ nguồn gốc. Nên mua của người được thành viên biết mặt, thử lượng nhỏ trước, nhận hàng rồi mới chuyển tiền.
Ngày mưa ngập có nên ra siêu thị không?
Nếu đường quanh nhà đang ngập thì không nên. Nước ngập đô thị bẩn, xe dễ chết máy, dễ trượt ngã. Đặt qua ứng dụng nếu người giao còn vào được, hoặc dùng đồ dự trữ. Khi có dự báo mưa lớn hoặc triều cường, nên mua trữ trước một ngày.
Làm sao giảm chi tiêu ăn uống mà vẫn đủ chất?
Lên thực đơn theo tuần, mua đồ khô và đồ dùng định kỳ một lần, mua đồ tươi theo mùa ở chợ, hạn chế mua lặt vặt ở cửa hàng tiện lợi, và nấu hết đồ trong tủ lạnh trước khi mua mới. Rau củ đúng mùa vừa rẻ hơn vừa tươi hơn.