Quanh các đường Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Xí và Đường Trục ở phường Bình Lợi Trung, hàng quán mọc dày theo nhịp học của sinh viên, vì nơi đây có một cơ sở lớn của Trường Đại học Văn Lang trên đường Đặng Thùy Trâm cùng nhiều dãy trọ, căn hộ cho thuê xung quanh. Ăn ngoài ở khu này tiện và nhiều lựa chọn; cái khó của sinh viên không phải là tìm chỗ ăn mà là ăn đủ chất, đều bữa và chi tiêu có kế hoạch trong suốt nhiều năm học.
Bài này dành cho sinh viên mới lên TP.HCM ở trọ trong phường và phụ huynh muốn hiểu con mình sẽ ăn uống ra sao. Không có danh sách quán hay giá, vì những thứ đó thay đổi liên tục; thay vào đó là cách tổ chức ăn uống bền vững: kết hợp ăn ngoài và tự nấu, đi chợ chung, giữ vệ sinh phòng trọ và nhận biết lúc cơ thể đang thiếu chất.
Nhịp ăn uống theo lịch học
Khu quanh trường sống theo thời khoá biểu. Trước giờ vào tiết buổi sáng, hàng bánh mì, xôi, cà phê mang đi đông nghẹt; khoảng giữa trưa và giờ chuyển tiết buổi chiều là lúc quán cơm, quán bún, đồ ăn nhanh chật chỗ; chiều tan học thì tới lượt trà sữa, ăn vặt; buổi tối nhóm học, nhóm bạn ngồi ăn uống ở các quán dọc Nguyễn Xí, Đường Trục và các hẻm lân cận.
Nhịp này có mùa. Đầu năm học, khu trọ và hàng quán đông nhất. Mùa thi, sinh viên thức khuya hơn, ăn khuya nhiều hơn. Mùa nghỉ hè và nghỉ Tết, nhiều sinh viên về quê, một số quán nghỉ theo hoặc thu hẹp giờ bán. Sinh viên ở lại học hè, đi làm thêm trong kỳ nghỉ nên biết trước để chủ động chỗ ăn.
Vì nhịp ăn đông theo giờ, nhiều sinh viên chọn ăn lệch giờ: ăn trưa sớm trước tiết chiều hoặc mang theo hộp cơm. Cách này đỡ chen, đỡ mất thời gian chờ, và giúp bữa ăn không bị cắt ngang khi tiết học kế tiếp sắp bắt đầu.
Kết hợp ăn ngoài và tự nấu trong một tuần
Ăn ngoài toàn bộ thì tốn kém và dễ thiếu rau; tự nấu toàn bộ thì mất thời gian học. Bảng dưới là một cách phân bổ gợi ý cho sinh viên ở trọ, điều chỉnh theo lịch học và khả năng của mỗi người.
| Bữa | Ngày thường | Cuối tuần | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Sáng | Mua đồ ăn nhanh hoặc ăn ở phòng: bánh mì, trứng, sữa | Ăn ngoài món nước cùng bạn | Không bỏ bữa sáng trước tiết học |
| Trưa | Ăn quán cơm gần trường hoặc mang hộp cơm | Tự nấu | Chọn quán có rau và canh |
| Tối | Tự nấu hai ba ngày, ăn ngoài những ngày học muộn | Nấu chung với bạn cùng phòng | Nấu dư một phần làm cơm hộp hôm sau |
| Ăn phụ | Trái cây, sữa chua, đậu phộng | Thỉnh thoảng ăn vặt | Hạn chế nước ngọt, trà sữa hằng ngày |
Điểm mấu chốt là có kế hoạch theo tuần, không quyết định bữa ăn vào phút chót khi đã đói, vì lúc đó dễ chọn món nhanh, nhiều dầu mỡ và tốn hơn.
Ăn ngoài sao cho đủ chất
Mỗi bữa có rau. Quán cơm phần thường có rau luộc, rau xào, canh rau. Chọn thêm một phần rau dù phải trả thêm là khoản đầu tư rẻ nhất cho sức khoẻ. Ăn bún, phở, hủ tiếu thì ăn hết rau kèm.
Đổi nguồn đạm. Xen kẽ thịt heo, gà, cá, trứng, đậu hũ trong tuần thay vì ngày nào cũng thịt chiên. Cá kho, đậu hũ sốt cà là những món quán cơm hay có, vừa rẻ vừa đổi vị.
Cẩn thận với đồ chiên và đồ ngọt. Gà rán, khoai chiên, xiên chiên, trà sữa, nước ngọt có ga là nhóm món sinh viên ăn nhiều nhất quanh trường. Không cần cấm hẳn, nhưng nên coi là món thỉnh thoảng.
Uống đủ nước. Mang bình nước riêng đổ đầy ở phòng trọ hoặc ở trường nếu có máy lọc. Trời nóng, ngồi học trong phòng máy lạnh cả buổi, nhiều sinh viên uống quá ít nước mà không nhận ra.
Ăn đúng giờ. Bỏ bữa rồi ăn bù một bữa thật lớn là thói quen dễ gây đau dạ dày. Ăn lót dạ khi biết sẽ phải ăn muộn.
Tự nấu ở phòng trọ: bắt đầu từ đâu
Phần lớn phòng trọ quanh khu này nhỏ, có khi chỉ có góc bếp hoặc bếp chung. Vẫn có thể nấu những bữa đơn giản mà đủ chất nếu đi theo các bước sau.
- Hỏi chủ trọ quy định về nấu ăn: được dùng bếp gas mini hay chỉ bếp điện, giờ nấu, chỗ để rác, chỗ rửa chén.
- Sắm đồ tối thiểu: nồi cơm điện, một chảo chống dính, bếp điện hoặc bếp từ đơn, dao thớt, vài hộp đựng có nắp, khăn lau.
- Học năm sáu món dễ: trứng chiên, canh rau, thịt kho, cá kho, rau luộc, đậu hũ sốt cà. Chừng đó là đủ xoay vòng một tuần.
- Đi chợ một hai lần một tuần ở chợ gần trọ hoặc cửa hàng tiện lợi; mua thịt cá chia phần, để ngăn đá nếu có tủ lạnh.
- Nấu dư một phần cho bữa trưa hôm sau, cho vào hộp và cất tủ lạnh ngay khi nguội.
- Rửa chén, đổ rác ngay sau khi ăn, không để qua đêm vì sẽ thu hút kiến, gián và chuột.
Nồi cơm điện có thể nấu cơm, luộc trứng, hấp rau, nấu cháo, nên với phòng trọ không bếp, đây là đồ dùng quan trọng nhất.
Đi chợ chung, nấu chung với bạn cùng phòng
Sinh viên ở ghép hai ba người một phòng thường tiết kiệm hơn nhiều khi đi chợ chung và nấu chung. Mua thịt cá theo ký rẻ hơn mua lẻ, gia vị dùng chung không bị bỏ phí, một người nấu một người rửa thì đỡ mất thời gian học.
Để nấu chung không thành chuyện mâu thuẫn, nên thống nhất từ đầu: góp quỹ ăn uống theo tuần hoặc theo tháng, ghi chép chi tiêu rõ ràng bằng một bảng chung trên điện thoại; phân công ai đi chợ, ai nấu, ai rửa theo lịch; ai ăn ngoài, về muộn thì báo trước để khỏi nấu thừa.
Khẩu vị khác nhau cũng cần dàn xếp. Bạn từ miền Bắc ăn nhạt, bạn từ miền Tây quen ngọt, bạn từ miền Trung thích cay. Cách đơn giản là nấu nhạt rồi mỗi người tự nêm thêm nước mắm, đường, ớt theo ý. Nấu chung lâu ngày, nhiều nhóm bạn còn học được món quê của nhau.
Vệ sinh và an toàn trong phòng trọ
Phòng trọ nhỏ, nóng, nấu ăn và ngủ chung một không gian, nên vệ sinh thực phẩm càng quan trọng. Đồ ăn chín không nên để ngoài quá vài giờ, nhất là vào mùa nóng. Thịt cá sống để riêng, không để chung với đồ chín, rau ăn sống. Thớt dùng cho đồ sống và đồ chín nên tách riêng nếu có thể.
Nguy cơ cháy nổ là chuyện không nhỏ. Không cắm nhiều thiết bị công suất lớn như bếp điện, ấm siêu tốc, nồi cơm vào cùng một ổ cắm kéo dài; không để bếp đang nấu mà đi ra ngoài; với bếp gas mini, dùng bình gas đúng loại, không để gần nguồn nhiệt, tắt hẳn bếp khi xong. Tuân theo nội quy phòng cháy của khu trọ.
Rác thực phẩm nên bỏ túi kín và đem đổ đúng giờ, đúng chỗ quy định của khu trọ hoặc hẻm. Khu trọ đông người mà rác để lâu là nguyên nhân chính của chuột, gián và mùi hôi, ảnh hưởng tới cả dãy phòng.
Khi nào là dấu hiệu ăn uống đang có vấn đề
Năm đầu xa nhà, nhiều sinh viên thay đổi cân nặng rõ rệt, tăng hoặc giảm, vì nếp ăn thay đổi đột ngột. Một số dấu hiệu nên để ý: hay mệt, buồn ngủ trong giờ học dù ngủ đủ; hay đau bụng, đầy bụng, đi ngoài thất thường; da xấu đi, hay nhiệt miệng; ăn rất nhiều đồ ngọt, nước ngọt mà vẫn thấy đói.
Đó thường là tín hiệu ăn thiếu rau, thiếu đạm, ăn không đúng giờ hoặc uống ít nước. Điều chỉnh từ những việc nhỏ: ăn đủ ba bữa, thêm rau, thêm trái cây, giảm đồ ngọt. Nếu tình trạng kéo dài hoặc có triệu chứng bất thường như đau bụng nhiều, sụt cân nhanh, nên đến cơ sở y tế để được khám; nhiều trường có phòng y tế hoặc bảo hiểm y tế sinh viên hỗ trợ việc khám ban đầu.
Áp lực học tập, mùa thi cũng ảnh hưởng tới việc ăn uống. Ăn uống thất thường kéo dài cùng với mất ngủ, chán ăn là lúc nên nói chuyện với người thân, bạn bè hoặc tìm tới bộ phận tư vấn của trường.
Lập ngân sách ăn uống tháng mà không cần biết trước giá
Giá cả thay đổi theo mùa và theo từng hàng, nên con số cụ thể không có ích bằng cách chia khoản. Sinh viên ở trọ quanh Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Xí có thể dựng ngân sách ăn uống theo các khoản dưới đây, ghi chép trong hai tuần đầu rồi điều chỉnh:
- Khoản cố định đầu tháng: gạo, dầu ăn, nước mắm, muối, đường, trứng, mì gói dự phòng — mua một lần ở siêu thị hoặc sạp đồ khô chợ Phan Văn Trị, ít biến động.
- Khoản đồ tươi theo tuần: thịt, cá, rau, trái cây cho những bữa tự nấu; chia đều theo số tuần để không tiêu hết vào nửa đầu tháng.
- Khoản ăn ngoài: bữa sáng, bữa trưa ở trường, những bữa tối không kịp nấu; đặt một mức trần mỗi tuần và theo dõi.
- Khoản đồ uống và ăn vặt: trà sữa, cà phê, đồ ăn vặt giờ tan học — khoản dễ phình nhất mà ít ai ghi lại.
- Khoản giao đồ ăn: phí giao, phí dịch vụ cộng dồn; nhiều bạn chỉ nhận ra khoản này khi xem lại lịch sử đơn cuối tháng.
- Khoản dự phòng: một phần nhỏ để dành cho tuần thi, ngày ốm, hoặc khi bạn bè ghé chơi.
Sau hai tuần ghi chép, phần lớn sinh viên thấy khoản đồ uống, ăn vặt và phí giao lớn hơn mình nghĩ. Cắt bớt ở đó thường dễ hơn cắt bữa chính, và giữ được bữa ăn đủ chất. Nếu ở ghép, công khai sổ quỹ chung giúp cả phòng cùng nhìn thấy và tự điều chỉnh.
Một mẹo nữa là gom các bữa ăn ngoài vào những ngày lịch học dày, còn ngày học ít thì tự nấu. Như vậy tiền ăn ngoài được dùng đúng lúc cần, không rải đều mỗi ngày theo thói quen. Cuối tháng, so sổ ghi chép với tháng trước để biết mình đang đi đúng hướng hay không, rồi chỉnh mức trần cho tháng sau.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên ở trọ quanh Đặng Thùy Trâm nên ăn ngoài hay tự nấu?
Kết hợp là cách hợp lý nhất. Ăn ngoài những bữa vướng lịch học, tự nấu vài bữa tối và cuối tuần. Tự nấu giúp tiết kiệm và chủ động rau, đạm; ăn ngoài giúp tiết kiệm thời gian. Tỷ lệ tuỳ lịch học và điều kiện bếp của phòng trọ.
Phòng trọ không có bếp thì nấu được gì?
Với nồi cơm điện có thể nấu cơm, cháo, luộc trứng, hấp rau, hấp cá. Thêm một bếp điện hoặc bếp từ đơn nếu chủ trọ cho phép là nấu được hầu hết món đơn giản. Luôn hỏi quy định của khu trọ trước khi dùng thiết bị nấu.
Đi chợ ở đâu gần khu trọ sinh viên?
Có thể dùng chợ hẻm họp buổi sáng trong khu dân cư, chợ Phan Văn Trị ở phía Phường 11 cũ, và các cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini dọc các trục đường lớn. Sinh viên ít thời gian thường mua thịt cá một hai lần một tuần rồi chia phần cấp đông.
Mùa nghỉ hè có khó tìm chỗ ăn không?
Một số quán quanh trường nghỉ hoặc bán ít giờ hơn khi sinh viên về quê, nhưng các trục đường lớn trong phường như Nơ Trang Long, Bình Lợi, Phan Văn Trị vẫn có hàng quán phục vụ cư dân. Sinh viên ở lại nên có vài lựa chọn ngoài khu quanh trường.
Làm sao để nấu chung với bạn cùng phòng không mâu thuẫn?
Thống nhất từ đầu cách góp tiền, ghi chép chi tiêu chung, lịch phân công đi chợ, nấu, rửa, và việc báo trước khi ăn ngoài. Về khẩu vị, nấu nhạt rồi mỗi người tự nêm thêm. Họp lại sau mỗi tháng để điều chỉnh.
Ăn uống thất thường mùa thi có sao không?
Vài ngày thì không đáng lo, nhưng kéo dài dễ gây mệt, đau dạ dày và giảm khả năng tập trung. Chuẩn bị sẵn đồ ăn lành mạnh, ăn đúng giờ, uống đủ nước và ngủ đủ. Nếu kèm mất ngủ, chán ăn kéo dài, nên tìm người tư vấn hoặc cơ sở y tế.