Người Bình Lợi Trung đi chợ chủ yếu ở hai kiểu nơi: chợ Phan Văn Trị trên đường Phan Văn Trị, và các chợ tạm, chợ hẻm họp buổi sáng sớm ngay trong khu dân cư. Chợ Phan Văn Trị là chợ có mái, có sạp cố định, đủ thịt cá rau đồ khô; chợ hẻm thì nhỏ, họp vài tiếng buổi sáng, bán rau, cá, thịt, trái cây cho người trong xóm. Siêu thị và cửa hàng tiện lợi dọc đường lớn bổ sung cho người đi làm về muộn.
Bài này giúp người mới về phường, người ở trọ lần đầu tự nấu và người quen đi siêu thị biết cách đi chợ truyền thống: đi giờ nào, chọn hàng thế nào, cân đong ra sao, và vì sao nên có một vài sạp quen. Chợ Bà Chiểu nổi tiếng hơn nhưng từ 7/2025 thuộc phường Gia Định, nên ở đây chỉ nhắc như một lựa chọn lân cận.
Chợ Phan Văn Trị trong đời sống phường
Chợ Phan Văn Trị nằm ở phía Phường 11 cũ, trên trục đường cùng tên chạy qua phường. Với nhiều gia đình ở Phường 11 và Phường 5 cũ, đây là chợ "của nhà": đi bộ hoặc chạy xe vài phút là tới, sạp quen đã mua nhiều năm. Người ở phía Phường 13 cũ, gần đường Bình Lợi và bờ sông, thì xa hơn một chút và hay dùng chợ hẻm gần nhà cho bữa thường ngày, chỉ ra chợ lớn khi cần mua nhiều.
Giống phần lớn chợ truyền thống trong nội thành TP.HCM, chợ đông nhất vào buổi sáng. Hàng tươi sống như cá, tôm, thịt về từ chợ đầu mối từ khuya, bày ra từ sáng sớm và bán chạy nhất trước chín giờ. Buổi chiều chợ thưa hơn, một số sạp đồ khô, tạp hoá, quần áo vẫn mở. Giờ giấc cụ thể của từng khu hàng có thể thay đổi, nên người mới đến tốt nhất hỏi trực tiếp người bán.
Quanh chợ là vòng hàng ăn sáng, sạp trái cây, tiệm tạp hoá và hàng bán đồ dùng gia đình. Đây cũng là nơi giao thông hay ùn vào giờ cao điểm buổi sáng, khi xe đi chợ, xe đưa con đi học và xe đi làm cùng dồn vào đoạn đường quanh chợ.
Chợ hẻm và chợ tạm: tiện nhưng phải hiểu đúng
Trong các khu dân cư đông của Bình Lợi Trung, nhất là phía đường Bình Lợi và các hẻm lớn nối Nơ Trang Long, Nguyễn Xí, thường có những nhóm người bán họp thành chợ nhỏ buổi sáng. Có nơi họp ở một khoảng đất trống, có nơi bày dọc vỉa hè một đoạn hẻm. Người bán là người trong xóm hoặc mối buôn mang hàng từ chợ đầu mối về, bán rau, thịt, cá, trứng, trái cây, bún tươi, bánh.
Ưu điểm của chợ hẻm là gần, nhanh, người bán quen mặt người mua, có thể dặn trước "mai để cho con cân cá lóc". Nhược điểm là điều kiện vệ sinh khó bảo đảm: hàng bày dưới đất hoặc trên tấm bạt, nước rửa cá chảy ra lòng hẻm, đá giữ lạnh không đủ, và mùa mưa thì càng khó. Một số điểm họp chợ tự phát nằm trên lòng đường, cản trở đi lại, và có thể bị nhắc nhở, giải toả theo quy định về trật tự đô thị.
Vì vậy dùng chợ hẻm cho những thứ ăn trong ngày, mua lượng vừa đủ, chọn người bán có giữ lạnh, có che chắn; còn thực phẩm cần bảo quản lâu hay mua số lượng lớn cho đám tiệc, giỗ chạp thì nên ra chợ có mái hoặc siêu thị.
Chọn đồ tươi ở chợ: nhìn, sờ, ngửi
Không cần là người nội trợ lâu năm mới chọn được hàng tươi. Bảng dưới gom các dấu hiệu dễ kiểm nhất cho những nhóm thực phẩm người trong phường mua nhiều.
| Nhóm hàng | Dấu hiệu tươi | Dấu hiệu nên tránh |
|---|---|---|
| Cá | Mắt trong, mang đỏ tươi, thân chắc, ấn vào đàn hồi, mùi tanh nhẹ | Mắt đục, mang thâm, thịt nhũn, mùi hôi, bụng phình |
| Tôm | Vỏ bóng, đầu dính chắc vào thân, còn cong | Đầu lỏng, đen; vỏ nhớt; thân duỗi thẳng mềm |
| Thịt heo | Màu hồng tươi, mỡ trắng, mặt thịt khô ráo, ấn vào đàn hồi | Màu sẫm hoặc tái bất thường, chảy nước, dính tay, mùi lạ |
| Thịt bò | Đỏ tươi, thớ nhỏ, mỡ vàng nhạt | Thâm, nhớt, có mùi chua |
| Rau lá | Lá xanh tự nhiên, cuống giòn, có lá sâu nhẹ cũng không sao | Lá úa, dập, xanh mướt bất thường, mùi hoá chất |
| Trứng | Vỏ sạch, hơi nhám, cầm nặng tay | Vỏ nứt, dính bẩn nhiều, lắc nghe óc ách |
Những dấu hiệu trên chỉ là cách sàng lọc ban đầu. Thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, có người bán chịu trách nhiệm, vẫn là lớp bảo đảm tốt nhất. Đó là lý do người đi chợ lâu năm luôn trung thành với vài sạp quen.
Mua sao cho khỏi hớ mà vẫn giữ quan hệ tốt
Hỏi giá trước khi bảo cân. Ở chợ, giá theo ký và theo loại thay đổi theo ngày, theo mùa. Hỏi giá trước rồi mới bảo cân là nếp bình thường, không ai phật lòng. Với cá, tôm, nên hỏi luôn giá đã làm sạch hay chưa.
Nhìn cân. Đứng ở vị trí thấy rõ mặt cân khi người bán cân hàng. Hầu hết người bán làm ăn đàng hoàng, nhưng biết nhìn cân giúp bạn yên tâm và phát hiện nhầm lẫn kịp thời. Nhiều chợ có đặt cân đối chứng để người mua tự kiểm.
Mặc cả vừa phải. Hàng tươi sống ở chợ hẻm, chợ khu dân cư lời không nhiều. Mặc cả quá gắt với rau, với mớ tép là điều người bán không thích. Muốn được giá tốt, cách bền nhất là thành khách quen.
Thành khách quen. Mua đều đặn ở một sạp vài tuần, người bán sẽ để dành hàng ngon, làm cá giúp, nhắc khi hàng hôm đó không tươi. Đây là lợi thế mà siêu thị không có.
Trả tiền gọn. Mang tiền lẻ hoặc chuyển khoản bằng mã quét. Phần lớn sạp trong chợ giờ đã nhận chuyển khoản, nhưng sạp nhỏ ở chợ hẻm có thể chưa, nên vẫn mang theo ít tiền mặt.
Một buổi đi chợ gọn cho người đi làm
Người đi làm ở Bình Lợi Trung thường chỉ có ba mươi tới bốn mươi lăm phút buổi sáng hoặc tranh thủ cuối tuần. Một trình tự đi chợ gọn giúp mua đủ mà không mất cả buổi.
- Tối hôm trước, liệt kê món định nấu trong hai ba ngày tới và thứ cần mua; kiểm tủ lạnh để khỏi mua trùng.
- Ra chợ trước bảy giờ nếu muốn cá, tôm, thịt tươi nhất; nếu đi muộn, ưu tiên sạp quen đã dặn để sẵn.
- Mua đồ khô, gia vị, trái cây trước; mua rau sau; mua thịt cá cuối cùng để hàng tươi sống ít phải chịu nóng nhất.
- Mang túi vải, giỏ đi chợ và vài túi riêng để tách đồ sống với đồ chín, rau với thịt cá.
- Về tới nhà, rửa và chia phần thịt cá theo bữa, cho vào ngăn đá ngay; rau để ngăn mát, không rửa nếu chưa dùng ngay.
- Cuối tuần có thể đi chợ lớn hơn một lần để mua đồ khô, gia vị, gạo; trong tuần chỉ ghé chợ hẻm mua rau và đồ tươi.
Trình tự này cũng giúp giảm số lần ra chợ, đỡ phải chen vào đoạn đường đông quanh chợ Phan Văn Trị vào giờ cao điểm.
Đồ khô, gia vị và tạp hoá quanh chợ
Ngoài hàng tươi sống, một chuyến ra chợ Phan Văn Trị thường kèm việc mua đồ khô và gia vị: gạo, đường, nước mắm, dầu ăn, tiêu, bột ngọt, các loại mắm, tôm khô, mực khô, nấm mèo, bún khô, đậu các loại. Các sạp đồ khô trong chợ và tiệm tạp hoá xung quanh bán theo cân hoặc theo gói, người mua có thể mua lẻ lượng nhỏ, hợp với người ở trọ, gia đình ít người.
Khi mua đồ khô, nên để ý hạn sử dụng in trên bao bì với hàng đóng gói, và quan sát màu, mùi với hàng bán xá. Tôm khô màu đỏ quá rực, nấm, măng khô có mùi hắc bất thường là những thứ nên tránh. Đậu, gạo có mọt, có mùi ẩm mốc là dấu hiệu bảo quản kém. Mắm các loại nên mua ở sạp có đậy nắp, không để ruồi đậu.
Gia vị tươi như sả, ớt, tỏi, hành, gừng, rau thơm thường bán chung với rau. Người nấu ăn kiểu Nam Bộ cần khá nhiều rau thơm: húng quế, ngò gai, rau răm, ngò om, kinh giới, tía tô. Mua rau thơm vừa đủ dùng trong vài ngày, gói giấy báo hoặc khăn ẩm rồi để ngăn mát sẽ giữ được lâu hơn. Đồ khô mua về nên cho vào hũ kín, để chỗ khô ráo; mùa mưa độ ẩm cao, đồ khô dễ mốc hơn mùa nắng.
Đi chợ dịp lễ Tết, ngày giỗ
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy hay các dịp giỗ trong nhà, chợ Phan Văn Trị và chợ hẻm đông hơn hẳn ngày thường. Người trong phường mua thịt, cá, gà, đồ khô, bánh, trái cây, hoa để nấu mâm cơm cúng và đãi khách. Hàng hoá nhiều hơn, nhưng chen chúc, kẹt xe quanh chợ cũng nặng hơn.
Kinh nghiệm của người đi chợ lâu năm là đặt trước với sạp quen những thứ cần số lượng lớn hoặc cần chọn kỹ như gà, thịt ba rọi, cá, và đi sớm hơn thường lệ một hai ngày so với ngày cao điểm. Đồ khô, bánh mứt, nếp, đậu có thể mua sớm hơn cả tuần. Trái cây và hoa thì mua gần ngày để còn tươi.
Giá dịp lễ thường nhích lên theo nhu cầu; đó là chuyện bình thường của thị trường. Người mua không cần lo lắng, chỉ cần hỏi giá trước và so sánh vài sạp. Những ngày sát Tết, nhiều sạp nghỉ bán sớm, chợ hẻm có thể nghỉ vài ngày đầu năm, nên tính trước lượng thực phẩm cho mấy ngày Tết.
Đi chợ mùa mưa và ngày triều cường
Bình Lợi Trung nằm ven sông Sài Gòn, có những đoạn đường và hẻm thấp dễ đọng nước khi mưa lớn hoặc khi triều cường lên vào các tháng cuối năm. Những ngày đó, chợ hẻm có thể không họp, người bán ở chợ lớn đến muộn, hàng tươi sống ít hơn.
Nếu biết trước có mưa lớn kéo dài hay triều cường cao, nên mua dự trữ cho hai ba ngày các thứ để được: trứng, đồ khô, rau củ chịu được lâu như bí, khoai, cà rốt, bắp cải, và thịt cá đã chia phần cấp đông. Mùa mưa cũng là lúc cần kỹ hơn với rau ăn sống vì rau bị dập, dính bùn đất nhiều hơn.
Đi chợ khi đường đang ngập thì nên đi bộ nếu gần, hoặc đợi nước rút. Nước ngập trong đô thị lẫn nước thải và rác, không nên để thực phẩm, giỏ đồ chạm vào; về nhà rửa tay chân sạch trước khi sơ chế thực phẩm.
Câu hỏi thường gặp
Chợ Phan Văn Trị có thuộc phường Bình Lợi Trung không?
Có. Chợ nằm trên đường Phan Văn Trị, phía Phường 11 cũ của quận Bình Thạnh, nay thuộc phường Bình Lợi Trung. Đây là chợ có mái, có sạp cố định gần nhất với phần lớn cư dân phía Phường 11 và Phường 5 cũ.
Nên đi chợ giờ nào để có hàng tươi nhất?
Buổi sáng sớm, khoảng trước bảy giờ, là lúc cá, tôm, thịt vừa bày ra và tươi nhất. Sau chín giờ hàng tươi sống còn ít hơn, chợ hẻm có thể đã dọn. Nếu chỉ đi muộn được, nên dặn trước sạp quen để sẵn phần.
Mua ở chợ hẻm có an toàn không?
Có thể an toàn nếu bạn chọn người bán có che chắn, giữ lạnh hàng tươi sống, và chỉ mua lượng ăn trong ngày. Chợ hẻm có điều kiện vệ sinh khó bảo đảm hơn chợ có mái, nên với thực phẩm cần bảo quản lâu hoặc mua nhiều thì ra chợ lớn hoặc siêu thị.
Có nên mặc cả khi đi chợ ở phường không?
Hỏi giá trước khi cân là bình thường, mặc cả nhẹ với hàng có giá trị cao cũng được. Nhưng mặc cả quá gắt với rau, với lượng nhỏ thường làm người bán không vui. Cách được giá tốt bền nhất là mua đều đặn ở một sạp để thành khách quen.
Chợ Bà Chiểu có xa không, có nên đi không?
Chợ Bà Chiểu từ 7/2025 thuộc phường Gia Định, cách Bình Lợi Trung không xa và có nhiều mặt hàng hơn. Người trong phường vẫn đi khi cần mua nhiều hoặc mua đồ đặc thù. Với bữa ăn hằng ngày, chợ Phan Văn Trị và chợ hẻm gần nhà là đủ.
Mùa triều cường có nên trữ thực phẩm không?
Nên trữ vừa đủ cho hai ba ngày những thứ để được như trứng, đồ khô, củ quả chịu lâu và thịt cá cấp đông. Những ngày mưa lớn hoặc triều cường, chợ hẻm có thể không họp và đi lại khó khăn, có sẵn thực phẩm giúp không phải lội nước đi chợ.