Bữa sáng ở Bình Lợi Trung chủ yếu diễn ra ở đầu hẻm và trên vỉa hè các trục đường lớn, trong khoảng từ năm rưỡi tới tám giờ sáng. Món phổ biến nhất là bánh mì, xôi, hủ tiếu, bánh canh, phở, bún và cơm tấm; quanh chợ Phan Văn Trị là nơi tập trung hàng ăn sáng dày nhất, còn trong khu dân cư phía đường Bình Lợi thì mỗi đầu hẻm thường có một vài gánh quen.
Bài này dành cho người mới chuyển về, sinh viên ở trọ và người đi làm muốn ăn sáng nhanh mà vẫn ổn. Chúng ta đi qua nhịp giờ, các nhóm món, cách chọn hàng sạch, cách ăn kịp giờ khi phải đi về trung tâm hoặc qua cầu Bình Lợi, và vài phép lịch sự khi ăn ngay đầu hẻm nhà người khác.
Nhịp giờ của bữa sáng
Những gánh hàng sớm nhất dọn ra từ khoảng năm giờ sáng, phục vụ người chạy xe ôm công nghệ, công nhân xây dựng, người bán hàng ở chợ và người đi tập thể dục về. Lúc này món nhanh như bánh mì, xôi, bánh bao, cà phê là chủ đạo, vì khách cần ăn trong vài phút hoặc cầm theo.
Từ sáu giờ tới bảy rưỡi là cao điểm. Phụ huynh đưa con đi học tạt vào mua hộp xôi, ổ bánh mì; người đi làm văn phòng ngồi lại ăn tô hủ tiếu, đĩa cơm tấm. Các đầu hẻm lớn dẫn ra Nơ Trang Long, Bình Lợi, Phan Văn Trị lúc này rất đông xe dừng tạm, nên chỉ dừng sát lề và tắt máy khi chờ.
Sau tám giờ, phần lớn hàng ăn sáng vỉa hè đã bán gần hết hoặc dọn. Còn lại là quán có mặt bằng, mở tới trưa, và các tiệm bánh mì có lò. Người dậy muộn hoặc làm ca chiều thường ăn ở những quán này. Hàng quanh chợ thì theo nhịp chợ: chợ còn đông thì hàng ăn còn bán.
Ngày chủ nhật nhịp chậm hơn. Ít người phải vội, các quán phở, hủ tiếu, bánh cuốn đông muộn hơn, nhiều gia đình đi ăn sáng cùng nhau rồi ghé chợ.
Các món sáng phổ biến và nên ăn khi nào
Mỗi món sáng hợp với một hoàn cảnh. Bảng dưới gom các món hay gặp trong phường theo thời gian cần để ăn và độ tiện mang đi.
| Món | Thời gian ăn | Mang đi được không | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Bánh mì kẹp | Vài phút | Rất tiện | Người vội, học sinh, người chạy xe |
| Xôi mặn, xôi ngọt | Vài phút | Rất tiện | Người đi làm sớm, trẻ con |
| Hủ tiếu, bánh canh, phở, bún | Mười tới mười lăm phút | Được, có túi nước riêng | Người có thời gian ngồi ăn |
| Cơm tấm | Mười lăm phút | Được, hộp riêng | Người làm việc nặng, cần no lâu |
| Bánh cuốn, bánh ướt | Mười phút | Được nhưng dễ nguội | Người thích món nhẹ |
| Cháo, súp | Mười phút | Được, cần hộp kín | Người lớn tuổi, người mới ốm dậy |
| Bánh bao, bánh ngọt | Vài phút | Rất tiện | Ăn trên đường, ăn kèm cà phê |
Món nước như hủ tiếu, bánh canh khi mang đi nên để nước dùng và bánh riêng, về tới nơi mới chan, nếu không bánh sẽ nở và nhão. Người bán quen việc này sẽ tự chia túi nếu bạn nói trước.
Quanh chợ Phan Văn Trị: chỗ ăn sáng dày nhất
Chợ Phan Văn Trị nằm trên đường Phan Văn Trị, phía Phường 11 cũ. Cũng như hầu hết các chợ truyền thống ở TP.HCM, xung quanh chợ hình thành một vòng hàng ăn sáng phục vụ chính người bán và người đi chợ: gánh xôi, xe bánh mì, nồi bánh canh, hủ tiếu, bún riêu, các sạp bánh ngọt, bánh bò, bánh da lợn và cà phê.
Đi chợ sớm rồi ăn sáng luôn ở đây là nếp của nhiều gia đình lâu năm trong phường. Món ở quanh chợ có lợi thế là nguyên liệu lấy ngay trong chợ, hàng bán hết trong buổi nên ít phải để lại qua ngày. Điểm bất tiện là chỗ ngồi chật, xe cộ đông, đường quanh chợ hay ùn vào giờ cao điểm buổi sáng.
Nếu đi xe máy, nên gửi xe ở chỗ có người trông hoặc dừng ở đoạn ít xe, rồi đi bộ một quãng. Dừng xe dưới lòng đường để ăn vừa nguy hiểm vừa làm kẹt thêm dòng xe vốn đã chậm quanh chợ. Người đi chợ mang theo giỏ, túi vải để vừa đựng đồ chợ vừa mua đồ ăn sáng mang về cho cả nhà cũng là cách được nhiều người dùng.
Cách chọn hàng ăn sáng sạch và ổn
Nhìn cách giữ đồ ăn. Xôi, thịt, chả, pate phải được đậy kín, không phơi ra bụi đường. Nồi nước dùng sôi liên tục là dấu hiệu tốt; nồi để âm ấm suốt buổi là dấu hiệu nên tránh, nhất là những ngày nóng.
Nhìn tay người bán và tiền. Người bán dùng găng tay hoặc kẹp gắp khi lấy đồ ăn, và không cầm tiền rồi bốc đồ ăn bằng cùng một tay, là hàng có ý thức vệ sinh. Ngày nay chuyển khoản bằng mã quét cũng giúp giảm chuyện này.
Nhìn khu rửa bát. Hàng vỉa hè thường rửa bát trong thau. Thau nước đục, ít thay là điều đáng lo hơn cả nguyên liệu. Nếu không yên tâm, chọn món ăn bằng hộp, túi dùng một lần hoặc mang theo hộp riêng.
Nhìn lượng khách quen. Hàng có nhiều người trong xóm, nhiều phụ huynh mua cho con là hàng đã qua "sàng lọc" lâu ngày. Hàng mới mở thì không hẳn kém, nhưng nên thử vài lần trước khi thành khách quen.
Để ý nước đá và rau sống. Đá viên trong ly cà phê, trà đá và rau sống ăn kèm là hai thứ dễ nhiễm bẩn nhất. Người có bụng nhạy cảm nên ăn chín, uống nóng vào buổi sáng.
Ăn sáng kịp giờ khi đi làm xa
Người Bình Lợi Trung đi làm về trung tâm, về Gò Vấp hay qua cầu Bình Lợi sang phía Thủ Đức đều phải tính đến kẹt xe buổi sáng. Vài cách sắp xếp giúp bữa sáng không thành nguyên nhân đến muộn.
- Chọn một hàng quen nằm trên đúng đường đi, ở phía lề xe của chiều mình đi, để khỏi phải quay đầu hoặc băng qua đường.
- Đặt trước với người bán quen từ tối hôm trước hoặc nhắn sáng sớm, tới nơi chỉ việc lấy và trả tiền.
- Nếu phải xuất phát trước sáu giờ, chọn món cầm tay như bánh mì, xôi để ăn tại chỗ làm thay vì ngồi lại.
- Tránh dừng ăn ở những đoạn gần nút giao lớn hay đoạn đông nhất của Nơ Trang Long, Phan Văn Trị vào giờ cao điểm; vào hẻm một chút thường dễ dừng hơn.
- Chuẩn bị sẵn hộp và túi vải trong cốp xe để mua món nước mang đi khi không kịp ngồi.
- Những ngày mưa to, ăn sáng ở nhà hoặc mua từ tối hôm trước các món để được như bánh mì, bánh bao, rồi hâm lại.
Nhiều người đi làm lâu năm trong phường có thói quen ăn sáng ngay gần chỗ làm thay vì gần nhà, vì giờ đến nơi chủ động hơn. Cách nào hợp tuỳ vào quãng đường và giờ vào làm của bạn.
Bữa sáng cho trẻ đi học và người lớn tuổi
Nhiều gia đình trong phường có con học ở các trường gần nhà, sáng nào cũng ghé mua đồ ăn trên đường đưa con đi. Chọn món cho trẻ nên ưu tiên đồ chín, mềm, ít cay, ít dầu mỡ: xôi, cháo, bánh mì với trứng, bún, phở. Tránh để trẻ ăn vội trên xe máy trong lúc xe chạy vì dễ sặc, và nước dùng nóng dễ đổ gây bỏng. Nếu con ăn ở trường thì hỏi giờ ăn sáng của lớp để mua món để được lâu.
Với người lớn tuổi, bữa sáng nên nhẹ và đủ nước: cháo, súp, bánh canh, phở ít béo. Người có bệnh mạn tính như tiểu đường, huyết áp nên để ý món nhiều đường như xôi ngọt, bánh ngọt, chè, và món nhiều muối như nước dùng đậm, đồ chua. Đây là lời khuyên chung; chế độ ăn cụ thể theo bệnh thì cần hỏi bác sĩ đang theo dõi.
Ở nhiều con hẻm, người già đi bộ ra đầu hẻm ăn sáng rồi ngồi uống trà, nói chuyện với hàng xóm là một nếp sinh hoạt quen. Gia đình có người lớn tuổi sống một mình có thể nhờ hàng ăn quen để ý giúp: hôm nào không thấy ra ăn thì báo cho con cháu. Đây là kiểu gắn kết hàng xóm còn giữ được ở nhiều khu phố cũ của Bình Thạnh.
Tự lo bữa sáng ở nhà và phòng trọ
Không phải ngày nào cũng ăn ngoài. Người ở trọ quanh Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Xí, Bình Lợi hay các hẻm phía Phường 11, Phường 13 cũ có thể chuẩn bị bữa sáng đơn giản từ tối hôm trước: luộc sẵn trứng, mua bánh mì không để sáng nướng lại, nấu một nồi cháo nhỏ để hâm, mua sữa, sữa chua, trái cây ở chợ hoặc cửa hàng gần nhà. Cách này giúp chủ động giờ giấc và kiểm soát được món mình ăn.
Điểm cần chú ý ở phòng trọ là bảo quản. Trời TP.HCM nóng quanh năm, đồ ăn chín để ngoài qua đêm dễ hỏng, nhất là cơm, cháo, món có nước cốt dừa. Nếu không có tủ lạnh, chỉ nên chuẩn bị những món chịu được nhiệt độ phòng như bánh mì khô, trứng luộc ăn trong ngày, chuối và các loại trái cây có vỏ dày.
Phòng trọ nhỏ, bếp chung hoặc không có bếp thì nồi cơm điện là món đồ đa năng: nấu cháo, luộc trứng, hấp bánh bao. Dùng bếp và thiết bị điện trong phòng trọ cần theo nội quy của chủ nhà, tránh cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào một ổ điện cùng lúc.
Phép lịch sự khi ăn ở đầu hẻm
Phần lớn hàng ăn sáng trong phường bày ngay đầu hẻm, trước hiên nhà người khác hoặc sát lối đi chung. Người dân trong hẻm chấp nhận vì đó là nếp sống quen, nhưng họ cũng để ý khách có giữ ý hay không.
Đậu xe gọn sát một bên để chừa lối cho người trong hẻm đi ra; không nổ máy chờ lâu trước cửa nhà người khác vì khói và tiếng ồn lúc sáng sớm; không xả khăn giấy, ly nhựa xuống đất mà bỏ vào thùng rác của hàng hoặc cầm theo. Nếu hàng không có thùng rác, đó là dịp tốt để mang theo túi nhỏ đựng rác của mình.
Với người bán, phép lịch sự đơn giản là xếp hàng, trả tiền đủ hoặc chuyển khoản gọn, không gọi món quá phức tạp vào lúc đông nhất. Những ngày sau đó, khi đã thành khách quen, người bán thường nhớ khẩu vị của bạn: ít hành, không ớt, thêm rau. Đó là cái lợi lớn nhất của việc ăn sáng ở một chỗ cố định trong phường.
Câu hỏi thường gặp
Mấy giờ thì hàng ăn sáng trong phường bắt đầu dọn?
Nhiều gánh hàng dọn ra từ khoảng năm giờ sáng, đông nhất từ sáu tới bảy rưỡi và phần lớn bán hết trước tám, chín giờ. Quán có mặt bằng và tiệm bánh mì có lò thì mở muộn hơn và bán kéo dài tới trưa.
Ăn sáng quanh chợ Phan Văn Trị có gì khác hàng đầu hẻm?
Hàng quanh chợ dày hơn, nhiều món hơn và nguyên liệu lấy ngay trong chợ, bán hết trong buổi. Bù lại chỗ ngồi chật, xe đông, đường quanh chợ hay ùn vào giờ cao điểm. Hàng đầu hẻm ít lựa chọn hơn nhưng yên tĩnh và tiện cho người ở gần.
Mang món nước như hủ tiếu đi làm thế nào để không bị nhão?
Nhờ người bán để nước dùng riêng một túi, bánh và thịt riêng một túi hoặc hộp, rau riêng. Về tới chỗ làm mới chan nước vào. Nếu đường xa, mang theo hộp giữ nhiệt để nước dùng còn nóng.
Có nên ăn rau sống kèm món sáng ở vỉa hè không?
Tuỳ cơ địa và mức độ sạch của hàng. Rau sống là nguồn dễ nhiễm bẩn nếu rửa không kỹ hoặc rửa bằng nước không sạch. Người hay đau bụng, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ nên ưu tiên món chín và rau đã trụng.
Ăn sáng ở đầu hẻm có cần giữ ý gì với hàng xóm?
Có. Đậu xe gọn để chừa lối đi, tắt máy khi chờ, không xả rác xuống đất, không nói to lúc quá sớm. Hàng ăn bày trước nhà người khác tồn tại được là nhờ sự chấp nhận của cả xóm, nên khách giữ ý sẽ giúp hàng duy trì lâu dài.
Sinh viên mới đến nên ăn sáng thế nào cho tiết kiệm mà đủ chất?
Kết hợp món nhanh như bánh mì, xôi vài ngày trong tuần với món có rau và đạm như bún, phở, cơm tấm vào những ngày có thời gian. Mua sữa, trứng, trái cây ở chợ hoặc cửa hàng gần trọ để ăn kèm giúp bữa sáng đủ chất hơn mà không tốn nhiều.