Người buôn bán nhỏ ở Bình Lợi Trung thường hỏi ba câu: mình có phải đăng ký hộ kinh doanh không, đăng ký ở đâu sau khi bỏ cấp quận, và thuế sẽ tính thế nào khi thuế khoán không còn. Trả lời ngắn: việc đăng ký hộ kinh doanh từ tháng 7/2025 do cấp xã, phường tiếp nhận; nhiều hoạt động buôn bán nhỏ lẻ, thu nhập thấp được miễn đăng ký; còn thuế của hộ kinh doanh đang chuyển từ khoán sang tự kê khai theo doanh thu thực tế từ năm 2026.
Bài này dành cho tiệm tạp hóa trong hẻm, quán ăn nhỏ, tiệm sửa xe, tiệm may, người bán hàng tại nhà. Đây là nguyên lý chung để bạn chuẩn bị; quy định về hộ kinh doanh đang thay đổi nhiều trong giai đoạn 2025–2026, nên trước khi nộp hồ sơ hãy hỏi bộ phận tiếp nhận của phường và cơ quan thuế quản lý địa bàn, hoặc tra trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Hộ kinh doanh là gì, khác gì công ty
Hộ kinh doanh là hình thức do một cá nhân hoặc các thành viên trong một hộ gia đình đăng ký, tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình với hoạt động kinh doanh. Đây là lựa chọn quen thuộc của tiệm tạp hóa, quán cơm, tiệm tóc, tiệm sửa xe trong các khu dân cư như Bình Lợi Trung, vì thủ tục đơn giản, sổ sách nhẹ hơn doanh nghiệp và không cần bộ máy kế toán riêng.
Công ty, ngược lại, là pháp nhân tách khỏi người chủ, chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn, có nghĩa vụ kế toán, báo cáo đầy đủ hơn, phù hợp khi bạn cần ký hợp đồng lớn, xuất hóa đơn cho doanh nghiệp khác thường xuyên, thuê nhiều lao động hoặc muốn gọi vốn. Câu chuyện lập công ty, đặt trụ sở, đổi địa chỉ trụ sở sau sáp nhập có trong mục doanh nghiệp và kinh doanh của trang; bài này chỉ bàn phía hộ buôn bán nhỏ.
Một hộ kinh doanh thường chỉ có một địa điểm kinh doanh đăng ký. Nếu bạn vừa bán ở nhà trong hẻm, vừa có quầy ở chợ, hãy hỏi kỹ cách đăng ký cho đúng, tránh trường hợp một nơi hoạt động mà không có trong giấy tờ.
Khi nào phải đăng ký, khi nào không
Buôn bán nhỏ lẻ, thu nhập thấp. Theo quy định hiện hành, một số hoạt động như buôn bán rong, buôn bán vặt, bán quà bánh, làm dịch vụ có thu nhập thấp thường không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ ngành nghề có điều kiện. Ngưỡng "thu nhập thấp" do địa phương quy định, nên hỏi phường cho chắc.
Có cửa hàng cố định, bán thường xuyên. Tiệm tạp hóa mở cả ngày, quán ăn có bàn ghế, tiệm sửa xe có địa điểm cố định thường được xem là hoạt động kinh doanh thường xuyên và nên đăng ký hộ kinh doanh.
Ngành nghề có điều kiện. Kinh doanh ăn uống, thuốc, rượu, khí gas, cầm đồ, dịch vụ lưu trú… có thêm điều kiện riêng về an toàn thực phẩm, phòng cháy, an ninh trật tự. Nhóm này phải đăng ký và đáp ứng điều kiện, không phụ thuộc quy mô nhỏ hay lớn.
Thuê lao động nhiều, doanh thu tăng nhanh. Khi quy mô vượt khả năng quản lý của một hộ, hoặc khách hàng chủ yếu là doanh nghiệp cần hóa đơn, đó là lúc cân nhắc chuyển lên công ty. Pháp luật có cơ chế để hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Bán trực tuyến từ nhà. Bán qua mạng không tự động được miễn. Nếu bán thường xuyên với doanh thu đáng kể, vẫn cần xem xét đăng ký và nghĩa vụ thuế; bài riêng về bán online trong mục này nói kỹ hơn.
Đăng ký hộ kinh doanh ở phường: các bước chung
Từ 1/7/2025, khi TP.HCM không còn cấp quận, việc đăng ký hộ kinh doanh do cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã giải quyết. Với người ở Phường 11, 13 và phần Phường 5 cũ đã thuộc Bình Lợi Trung, nơi tiếp nhận là UBND phường Bình Lợi Trung. Trình tự chung như sau:
- Xác định tên hộ kinh doanh, ngành nghề, địa điểm, vốn kinh doanh, số lao động dự kiến; xem ngành của mình có điều kiện riêng không.
- Chuẩn bị giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo mẫu hiện hành, giấy tờ pháp lý của chủ hộ; nếu các thành viên gia đình cùng đăng ký thì cần văn bản thỏa thuận của các thành viên. Nếu thuê mặt bằng, chuẩn bị bản sao hợp đồng thuê.
- Nộp hồ sơ trực tiếp tại bộ phận một cửa của phường hoặc nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công; kiểm kênh nộp đang áp dụng trước khi đi.
- Theo dõi kết quả; nếu hồ sơ thiếu, bổ sung theo hướng dẫn. Khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, kiểm tra kỹ tên, địa chỉ ghi theo phường mới.
- Sau khi có giấy, làm các việc tiếp theo: đăng ký với cơ quan thuế nếu hệ thống chưa tự liên thông, chuẩn bị hóa đơn, mở tài khoản ngân hàng dùng cho kinh doanh, đáp ứng điều kiện ngành nghề.
Hộ đã đăng ký từ trước khi sáp nhập, giấy ghi quận Bình Thạnh, không bắt buộc đi đổi giấy chỉ vì đổi tên phường; khi có thay đổi nội dung khác, việc cập nhật địa chỉ thường được làm luôn. Riêng người ở phần Phường 5 cũ cần xác định nhà mình thuộc Bình Lợi Trung hay Gia Định trước khi nộp.
Ghi ngành nghề, tên hộ và địa điểm cho đúng
Ngành nghề ghi trên giấy đăng ký nên phản ánh đúng việc bạn làm và có tính đến dự định gần. Một tiệm tạp hóa định bán thêm đồ uống pha chế, một tiệm sửa xe định bán phụ tùng, nên ghi đủ các ngành đó ngay từ đầu, vì mỗi ngành có tỷ lệ thuế khác nhau và một số ngành kèm điều kiện riêng. Ghi thiếu thì phải làm thủ tục bổ sung; ghi tràn lan những ngành không làm thì dễ bị hỏi điều kiện không cần thiết.
Tên hộ kinh doanh không được trùng hoàn toàn với hộ khác trong cùng phạm vi đăng ký và không dùng từ ngữ vi phạm thuần phong mỹ tục. Nhiều hộ đặt tên theo tên chủ, tên con, hoặc tên gợi nhớ hẻm, đường như cách người trong xóm vẫn gọi; đó là cách đơn giản để khách quen nhận ra.
Địa chỉ địa điểm kinh doanh ghi theo tên phường mới, đúng số nhà, số hẻm. Với các địa chỉ nhiều dấu xẹt, ghi đầy đủ từng cấp hẻm để cơ quan thuế, đơn vị giao hàng, đoàn kiểm tra tìm được. Nếu nhà thuê, chủ nhà cần biết và đồng ý việc dùng địa chỉ đó cho kinh doanh.
Thuế hộ kinh doanh khi bỏ thuế khoán
Trong nhiều năm, phần lớn hộ kinh doanh nhỏ nộp thuế theo phương pháp khoán: cơ quan thuế ấn định doanh thu và mức thuế hằng năm, hộ nộp theo thông báo. Theo Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội về phát triển kinh tế tư nhân, phương pháp khoán được bãi bỏ chậm nhất từ ngày 1/1/2026, cùng với việc bãi bỏ lệ phí môn bài. Hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai, nộp thuế theo doanh thu thực tế.
Nguyên lý tính thuế của hộ kinh doanh là theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, mỗi nhóm ngành một tỷ lệ cho thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Hộ có doanh thu năm dưới một ngưỡng nhất định thì không phải nộp hai loại thuế này; ngưỡng đó đã và đang được cơ quan có thẩm quyền xem xét điều chỉnh, nên bài không nêu con số. Hãy hỏi cơ quan thuế quản lý địa bàn phường để biết tỷ lệ và ngưỡng đang áp dụng cho ngành của mình.
Điều thay đổi lớn nhất với người buôn bán không phải là con số thuế mà là thói quen: phải ghi chép doanh thu thật, giữ chứng từ, kê khai đúng kỳ. Nhiều hộ quen "nộp theo thông báo" giờ phải học cách tự tính. Cơ quan thuế và nhiều ngân hàng, đơn vị cung cấp phần mềm có hướng dẫn và công cụ đơn giản cho hộ kinh doanh; nên tìm hiểu sớm thay vì đợi tới hạn.
Hóa đơn, sổ sách và tài khoản: chuẩn bị từ bây giờ
Một số việc nên làm ngay khi bắt đầu, dù quán của bạn nhỏ:
- Ghi doanh thu mỗi ngày: sổ tay, bảng tính hoặc ứng dụng bán hàng đều được, miễn đều đặn. Đây là căn cứ để kê khai và để chính bạn biết quán lời hay lỗ.
- Tách tài khoản kinh doanh và tài khoản gia đình: tiền khách chuyển khoản vào một tài khoản riêng giúp đối chiếu doanh thu dễ hơn và tránh nhầm lẫn khi cơ quan thuế đối chiếu.
- Hóa đơn điện tử: theo quy định từ giữa năm 2025, hộ kinh doanh có doanh thu từ mức một tỷ đồng mỗi năm trở lên và thuộc một số ngành bán lẻ, ăn uống phải dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền; hộ nhỏ hơn có thể dùng khi cần. Kiểm lại mức áp dụng với cơ quan thuế.
- Giữ chứng từ đầu vào: hóa đơn nhập hàng, hợp đồng thuê mặt bằng, chứng từ thanh toán điện nước; vừa để chứng minh nguồn hàng hợp pháp, vừa để tự tính chi phí.
- Lưu giấy tờ ngành nghề: giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, giấy khám sức khỏe của người chế biến, biên bản kiểm tra phòng cháy nếu có; để một chỗ dễ lấy khi có đoàn kiểm tra.
Những tình huống người buôn bán trong phường hay gặp
Quán ăn sáng đầu hẻm chỉ bán vài tiếng mỗi ngày có phải đăng ký không? Tùy quy mô và việc có địa điểm cố định hay không; nhưng vì là ngành ăn uống, chuyện an toàn thực phẩm vẫn phải đáp ứng. Cách chắc nhất là hỏi phường mô tả đúng hoạt động của mình.
Gia đình cho thuê phòng trọ ở hẻm Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Xí cho sinh viên có phải đăng ký hộ kinh doanh không? Cho thuê nhà, phòng trọ là hoạt động cho thuê tài sản, có quy định thuế riêng; còn kinh doanh nhà trọ có điều kiện an ninh trật tự, phòng cháy. Chuyện nhà trọ có ở mục nhà ở và thuê trọ của trang; ở đây chỉ nhắc rằng thu nhập cho thuê cũng phải khai thuế theo quy định.
Hộ đang bán ở Phường 13 cũ, nay muốn chuyển sang mặt bằng khác vẫn trong phường thì sao? Thay đổi địa điểm kinh doanh là thay đổi nội dung đăng ký, cần thông báo với cơ quan đăng ký và cơ quan thuế. Chuyển sang phường khác thì nơi tiếp nhận cũng đổi theo.
Tạm ngừng bán vài tháng vì sửa nhà, về quê, sinh con: nên làm thông báo tạm ngừng kinh doanh theo quy định thay vì bỏ ngang, để tránh bị tính nghĩa vụ thuế cho thời gian không hoạt động.
Câu hỏi thường gặp
Từ tháng 7/2025, người Bình Lợi Trung đăng ký hộ kinh doanh ở đâu?
Việc đăng ký hộ kinh doanh do cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã giải quyết. Với địa bàn Phường 11, 13 và phần Phường 5 cũ thuộc Bình Lợi Trung, hồ sơ nộp tại UBND phường Bình Lợi Trung hoặc qua Cổng Dịch vụ công. Nên kiểm lại nơi tiếp nhận và kênh nộp hiện hành trước khi đi.
Giấy đăng ký hộ kinh doanh cũ ghi quận Bình Thạnh có phải đổi không?
Không bắt buộc đổi chỉ vì đổi tên đơn vị hành chính; giấy cũ vẫn có giá trị. Khi bạn đăng ký thay đổi nội dung khác, như ngành nghề hay địa điểm, địa chỉ sẽ được cập nhật theo tên phường mới. Trường hợp cần chắc chắn, hỏi bộ phận tiếp nhận của phường.
Bỏ thuế khoán rồi thì hộ nhỏ có phải nộp thuế nhiều hơn không?
Không hẳn. Thuế vẫn tính theo tỷ lệ trên doanh thu, và hộ có doanh thu dưới ngưỡng quy định không phải nộp thuế giá trị gia tăng, thu nhập cá nhân. Điều thay đổi là hộ phải tự ghi chép và kê khai đúng doanh thu thật. Mức ngưỡng và tỷ lệ cụ thể hỏi cơ quan thuế quản lý địa bàn.
Có cần thuê kế toán khi mở hộ kinh doanh nhỏ không?
Phần lớn hộ nhỏ tự làm được nếu ghi chép đều và dùng công cụ đơn giản, vì sổ sách hộ kinh doanh nhẹ hơn doanh nghiệp. Khi doanh thu lớn, nhiều mặt hàng, phải dùng hóa đơn điện tử thường xuyên, thuê dịch vụ kế toán theo giờ hoặc theo tháng giúp tránh sai sót.
Mở quán ăn nhỏ có cần giấy an toàn thực phẩm không?
Kinh doanh ăn uống là ngành có điều kiện về an toàn thực phẩm. Tùy quy mô và loại hình, cơ sở phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện hoặc thực hiện cam kết theo quy định, người chế biến cần được tập huấn kiến thức và khám sức khỏe. Hỏi phường hoặc cơ quan quản lý an toàn thực phẩm để biết thủ tục áp dụng.
Hộ kinh doanh có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ 1/7/2025, mở rộng đối tượng tham gia bắt buộc tới chủ hộ kinh doanh có đăng ký theo lộ trình do Chính phủ quy định. Người lao động hộ thuê theo hợp đồng cũng có thể thuộc diện bắt buộc. Hãy hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội để biết thời điểm và mức áp dụng.