Giao hàng và chở khách bằng ứng dụng là một trong những việc nhiều người ở Bình Lợi Trung làm, toàn thời gian hoặc chạy thêm buổi tối. Phường có lợi thế là đông dân, nhiều sinh viên, nhiều quán ăn, nằm giữa các hướng đi trung tâm, Thủ Đức, Gò Vấp; nhưng cũng có những cái khó riêng: hẻm chằng chịt, số nhà có dấu xẹt, các đoạn đường hay ngập khi mưa lớn gặp triều cường, và kẹt xe ở đầu cầu Bình Lợi giờ cao điểm.
Bài này dành cho người đang chạy hoặc định chạy: đơn thường tập trung ở đâu và lúc nào, cách tìm nhà trong hẻm nhanh, chạy an toàn mùa mưa, và những chuyện bảo hiểm, thuế, sức khỏe mà nghề này dễ bỏ quên. Không có con số thu nhập nào ở đây, vì thu nhập phụ thuộc chính sách từng ứng dụng, giờ chạy và sức mỗi người.
Vì sao nhiều người trong phường chọn nghề này
Nghề giao hàng và chở khách bằng ứng dụng có rào cản gia nhập thấp: một chiếc xe máy hợp lệ, giấy phép lái xe, điện thoại thông minh và hồ sơ đăng ký với nền tảng. Không cần mặt bằng, không cần vốn hàng, có thể bắt đầu trong vài ngày. Với người vừa mất việc, sinh viên cần thu nhập thêm, hay người đi làm hành chính muốn tranh thủ buổi tối, đây là lựa chọn dễ tiếp cận nhất.
Vị trí của Bình Lợi Trung cũng thuận. Từ phường, tài xế có thể nhận đơn đi nhiều hướng mà không phải chạy rỗng quá xa: xuống Bà Chiểu, Hàng Xanh, vào trung tâm; lên Gò Vấp theo Phan Văn Trị hay Lê Quang Định; qua cầu Bình Lợi sang Thủ Đức. Trong phường lại có nguồn đơn tại chỗ từ hàng quán dọc Nơ Trang Long, Bình Lợi, Đặng Thùy Trâm và từ cư dân các chung cư.
Mặt trái cũng cần nói thẳng. Thu nhập dao động theo ngày, theo mùa, theo chính sách thưởng phạt của nền tảng; người chạy phải tự chịu xăng, khấu hao xe, điện thoại, và rủi ro tai nạn. Nghề này hợp với người biết tự giới hạn giờ chạy, giữ sức khỏe và có kế hoạch dự phòng, không hợp với cách chạy dồn hết sức trong vài tháng.
Đơn tập trung ở đâu và lúc nào
Giờ trưa quanh trường học và văn phòng. Khu Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Xí với lượng sinh viên lớn có nhu cầu đặt đồ ăn, đồ uống buổi trưa và buổi chiều trong mùa học. Vào kỳ nghỉ, lượng đơn ở khu này giảm rõ, tài xế nên dịch chuyển sang khu khác.
Giờ tối ở các trục hàng ăn. Nơ Trang Long, Phan Văn Trị, Bình Lợi và các đường có nhiều quán ăn tối tạo ra nhiều đơn giao vào khu dân cư trong hẻm. Đây là lúc dễ chờ đồ lâu ở quán, nên chọn đơn từ quán quen, biết họ làm nhanh hay chậm.
Giờ cao điểm sáng chiều cho chở khách. Người đi làm, sinh viên đi học, người ra bến xe, sân bay tạo nhu cầu chở khách vào đầu và cuối ngày. Đơn đi sang Thủ Đức qua cầu Bình Lợi hay đi vào trung tâm thường gặp kẹt; ước lượng thời gian trước khi nhận để không trễ đơn kế tiếp.
Ngày mưa. Mưa lớn làm người ta ngại ra đường nên đơn đồ ăn, đồ tạp hóa tăng, nhưng tốc độ chạy giảm và rủi ro tăng. Không phải đơn nào cũng đáng nhận trong lúc mưa ngập; an toàn của bạn quan trọng hơn một vài cuốc.
Ngày lễ, cuối tuần. Nhịp đơn khác ngày thường: ít chở người đi làm, nhiều đơn ăn uống, quà cáp, đi chơi. Tài xế lâu năm thường quan sát vài tuần để rút ra lịch chạy hợp với mình thay vì nghe theo kinh nghiệm chung.
Tìm nhà trong hẻm: số xẹt, hẻm nhánh và hẻm cụt
Cái khó lớn nhất với người mới chạy ở Bình Lợi Trung là địa chỉ hẻm. Một địa chỉ có thể có hai, ba dấu xẹt: số đầu là số hẻm tính từ mặt đường, các số sau là hẻm nhánh và số nhà trong nhánh. Ứng dụng bản đồ thường chỉ đưa bạn tới đầu hẻm chính, còn đoạn bên trong phải tự dò. Nắm quy tắc này giúp bạn đoán được nhà nằm ở bên nào, nhánh thứ mấy, khỏi chạy vòng.
Khu vực Phường 5 cũ bị chia giữa hai phường mới khiến một số khách ghi địa chỉ theo tên phường mới nhưng bản đồ vẫn hiện tên cũ, hoặc ngược lại. Khi thấy lệch, đừng tin hẳn vào tên phường; hãy bám vào tên đường và số hẻm, vì hai thứ này không đổi sau sáp nhập. Gọi khách qua ứng dụng trước khi vào hẻm sâu cũng là cách tiết kiệm thời gian, nhất là với hẻm cụt hay hẻm chỉ vừa một xe.
Trong hẻm nhỏ, chạy chậm, không bóp còi inh ỏi, nhường người già và trẻ con. Nhiều hẻm có cổng khu phố đóng vào ban đêm hoặc lối đi chung trước cửa nhà người ta; đỗ xe gọn để không chắn lối. Với chung cư, hỏi rõ khách nhận ở sảnh hay ở tầng, và tôn trọng quy định gửi xe của ban quản lý. Những chi tiết này làm nên uy tín của tài xế trong khu, và giảm nguy cơ bị khách đánh giá thấp.
Chạy an toàn khi mưa lớn và triều cường
Mùa mưa ở TP.HCM thường kéo dài từ khoảng tháng 5 tới tháng 11, và cuối năm có những đợt triều cường. Vài nguyên tắc tài xế trong phường hay tự đặt cho mình:
- Xem dự báo thời tiết và bản tin triều trong ngày; đợt triều cường lớn cộng mưa to là lúc nhiều đoạn đường ven sông dễ ngập nhất.
- Mang áo mưa bộ thay vì áo trùm, túi chống nước cho điện thoại và hàng hóa, một bộ đồ khô để thay.
- Không cố chạy qua đoạn nước sâu không thấy mặt đường: có thể có ổ gà, nắp cống hở, xe dễ chết máy giữa dòng.
- Khi xe chết máy trong nước, tắt máy, dắt xe vào chỗ cao, không đề nổ liên tục để tránh nước vào động cơ.
- Báo khách và nền tảng khi phải chậm vì mưa ngập, chụp lại hiện trường nếu cần giải trình; đừng liều để giữ đúng giờ.
- Sau mỗi đợt chạy mưa, kiểm tra phanh, đèn, lốp; nước bẩn làm phanh kém và gỉ xích nhanh hơn.
Chi tiết về các đoạn hay ngập và cách chọn đường có ở mục đường sá và mục sông rạch, triều cường của trang. Điều quan trọng nhất vẫn là chấp nhận bỏ đơn khi thấy nguy hiểm.
Sức khỏe, bảo hiểm và thuế của người chạy xe
Ngồi xe nhiều giờ dưới nắng nóng đô thị, hít khói bụi và căng thẳng vì đơn dồn là ba thứ bào mòn sức khỏe tài xế. Uống đủ nước, nghỉ giữa các đợt chạy, đeo khẩu trang tốt, áo chống nắng, và đừng chạy quá khuya liên tục nhiều ngày. Đau lưng, đau cổ tay, mỏi mắt là dấu hiệu nên giảm giờ chạy và đi khám khi kéo dài.
Về bảo hiểm, người chạy xe công nghệ thường không có hợp đồng lao động như nhân viên, nên phần lớn tự lo. Bảo hiểm y tế theo hộ gia đình giúp giảm chi phí khi phải đi viện; bảo hiểm xã hội tự nguyện giúp tích lũy cho tuổi già. Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe máy là thứ phải có theo luật; ngoài ra có thể tìm hiểu bảo hiểm tai nạn cá nhân. Một số nền tảng có chương trình bảo hiểm riêng cho đối tác; đọc kỹ điều kiện để biết được bảo vệ tới đâu.
Về thuế, thu nhập từ chạy xe công nghệ thuộc diện phải xem xét nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành, và nhiều nền tảng đã khấu trừ, nộp thay một phần. Người chạy nên giữ lại các bảng kê thu nhập mà ứng dụng cung cấp, hỏi cơ quan thuế quản lý địa bàn khi không rõ, và không tin những lời hứa "làm giúp để khỏi đóng thuế".
Cuối cùng là chuyện tài chính cá nhân. Thu nhập theo ngày dễ khiến tiền đến đâu tiêu đến đó. Cách nhiều tài xế lâu năm làm là tách riêng một khoản cho xăng, bảo dưỡng và thay lốp, một khoản dự phòng cho những tuần ốm hay xe hỏng, rồi mới tính phần chi tiêu gia đình. Ghi lại thu chi mỗi tuần giúp bạn biết khung giờ nào thật sự có lợi.
Giữ xe, sạc xe điện và chỗ nghỉ giữa các đợt chạy
Chiếc xe là tài sản kiếm sống, nên chỗ để xe qua đêm quan trọng. Nhà ống trong hẻm thường dắt xe vào phòng khách; phòng trọ và chung cư có bãi giữ xe riêng với quy định giờ giấc. Người chạy khuya cần hỏi trước bãi có mở cửa muộn không, có bảo vệ không, để khỏi phải để xe ngoài hẻm. Khóa đĩa, khóa chống trộm và thói quen không để đồ giá trị trong cốp là những việc nhỏ đáng làm.
Nhiều tài xế đã chuyển sang xe máy điện. Điều cần để ý nhất là chỗ sạc: sạc trong nhà ống chật, gần lối thoát duy nhất, hay sạc qua đêm khi cả nhà ngủ là tình huống có rủi ro cháy nổ nếu bộ sạc, pin, dây điện không đạt chuẩn. Nên sạc ở nơi thoáng, xa vật dễ cháy, dùng bộ sạc đúng loại, không sạc khi pin vừa bị ngập nước hay va đập, và tuân thủ quy định sạc xe của chung cư, khu trọ.
Giữa các đợt chạy, tài xế thường dừng nghỉ ở bóng cây ven đường, quán cà phê cóc đầu hẻm hay khu vực gần các trục hàng ăn để chờ đơn. Chọn chỗ dừng không chắn lối đi, không đỗ dưới lòng đường, không tụ tập ồn ào trước nhà dân. Một chỗ nghỉ quen, có nước uống, nhà vệ sinh và bóng mát giúp bạn chạy bền hơn trong những ngày nắng gắt.
Những điều nên tránh
Một số thói quen làm hỏng việc hoặc gây rủi ro mà người mới hay mắc:
- Ứng tiền hàng lớn cho đơn mua hộ mà không xác minh khách; đây là kiểu lừa quen thuộc, kẻ gian đặt đơn rồi không nhận.
- Mượn hay cho mượn tài khoản tài xế; vi phạm quy định nền tảng và nếu xảy ra tai nạn thì rất khó giải quyết bảo hiểm.
- Vừa chạy vừa thao tác điện thoại; dừng hẳn vào lề an toàn trước khi nhận đơn, gọi khách.
- Đi ngược chiều, leo lề, lách vào hẻm với tốc độ cao để kịp giờ; đường trong phường đông trẻ em và người già.
- Chạy liên tục không nghỉ để đạt thưởng; mệt là nguyên nhân hàng đầu của va chạm.
- Bỏ qua bảo dưỡng xe; xe là công cụ kiếm sống, hỏng giữa đường tốn hơn nhiều so với bảo dưỡng đúng hạn.
Câu hỏi thường gặp
Muốn chạy xe công nghệ thì cần giấy tờ gì?
Thường cần căn cước, giấy phép lái xe phù hợp loại xe, giấy đăng ký xe, bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự và có thể cả lý lịch tư pháp, tùy yêu cầu từng nền tảng. Nên đọc hướng dẫn đăng ký chính thức của nền tảng đó, không đóng tiền cho người tự xưng nhận làm hồ sơ hộ.
Nhận đơn ở Bình Lợi Trung mà khách ghi địa chỉ phường cũ thì xử lý thế nào?
Bám vào tên đường và số nhà, số hẻm, vì những thứ này không đổi khi đổi tên phường. Nếu bản đồ không khớp, gọi khách qua ứng dụng để hỏi mốc gần nhà như chợ, trường, quán quen. Phần Phường 5 cũ có thể nằm ở phường Gia Định nên đừng chắc chắn chỉ dựa trên tên phường.
Chạy thêm buổi tối sau giờ làm có hợp không?
Nhiều người làm vậy, nhưng cần tự đặt giới hạn giờ để còn ngủ đủ, vì thiếu ngủ vừa hại sức khỏe vừa tăng nguy cơ tai nạn. Nên chọn khung giờ nhiều đơn gần nhà và về trước khuya, thay vì chạy tới khi kiệt sức để đạt thưởng.
Có nên chạy khi trời mưa ngập để kiếm thêm không?
Ngày mưa thường có nhiều đơn, nhưng rủi ro trượt ngã, xe chết máy, rơi vào hố ga cũng tăng mạnh. Nếu chạy, chỉ nhận đơn quãng ngắn, tránh đoạn ngập sâu, mang đồ chống nước, và sẵn sàng hủy khi thấy nguy hiểm. Không đơn nào đáng đổi bằng một tai nạn.
Tài xế công nghệ có phải tự đóng bảo hiểm xã hội không?
Nếu không có hợp đồng lao động thuộc diện bắt buộc, tài xế có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để tích lũy lương hưu, và bảo hiểm y tế theo hộ gia đình. Mức đóng và quyền lợi theo quy định hiện hành; hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc đại lý thu được ủy quyền để rõ.
Gặp đơn lừa đảo thì báo ở đâu?
Báo ngay cho bộ phận hỗ trợ của nền tảng qua ứng dụng, giữ lại tin nhắn, ảnh chụp đơn và lịch sử cuộc gọi. Nếu bị chiếm đoạt tài sản, trình báo công an phường nơi xảy ra sự việc, mang theo các bằng chứng đã lưu.